Hiện nay, lươn đang được nhiều địa phương phát triển nuôi và mang lại hiệu quả kinh tế cao, nhất là vào mùa nước lũ về có nguồn lươn giống dồi dào. Tuy nhiên, theo thực tế của nhiều hộ nuôi lươn, ở giai đoạn đầu thả giống, lươn bị hao hụt nhiều do con giống chủ yếu dựa vào giống tự nhiên, nên gây thiệt hại khá lớn cho bà con.
Từ thực tế đó, để khắc phục hiện trạng trên, bà con có thể tham khảo một số biện pháp kỹ thuật nhằm hạn chế hao hụt lươn ở giai đoạn đầu thả giống như sau: Chọn giống, nên chọn con giống có màu vàng sẫm, vì loại này có sức sống và tăng trưởng tốt; những con màu đen hoặc xám tro nuôi chậm lớn. Cỡ giống thả tốt nhất từ 40 – 60 con/kg. Giống quá nhỏ, khó chăm sóc, dễ chết, thời gian nuôi kéo dài. Giống lớn thì khi mua, bà con nên lưu ý nguồn giống, vì cỡ giống lớn lươn hay bị chết sau khoảng một tháng nuôi do bị giãn cột sống lúc bị đánh bắt bằng thuốc hoặc điện.
Trước khi thả vào bể thuần dưỡng phải tắm lươn. Pha thuốc tắm: 200g muối/10 lít nước hòa tan tắm từ 20 – 30 kg lươn giống, thời gian tắm là 1 phút rồi cho lươn vào bể dưỡng. Bể dưỡng có thể là bể nilon hay bể lót bạt, mật độ dưỡng là 4 – 6 kg/m2, chiều sâu nước là 0,1 – 0,2m. Trong bể dưỡng đặt giá thể như: Lục bình, rau muống, rau dừa, dây nylon,… Thời gian dưỡng từ 5 – 10 ngày tùy theo nguồn giống. Khi không còn thấy lươn yếu, lươn chết mà bơi lội nhanh nhẹn thì có thể thả vào bể nuôi. Lưu ý, trong suốt thời gian thuần dưỡng, không được cho lươn ăn và phải thay nước ít nhất 2 lần/ngày, đồng thời phải loại bỏ ngay những con chết, con yếu.
Khi vận chuyển: Nên dùng vật dụng trơn láng để chứa lươn và cho thêm một ít nước, giá thể như rau dừa, lục bình, dây nylon để che mát và tạo chỗ trú ẩn cho lươn nhằm giảm xây sát. Chiều cao lớp lươn vận chuyển không quá 20cm, vì quá cao, lớp lươn phía dưới bị đè và khó tiếp xúc được với ôxy để hô hấp, lươn bị mất nhớt. Không nên vận chuyển lươn trong những vật dụng kín, bề mặt tiếp xúc nhỏ, lươn khó tiếp xúc với ôxy để hô hấp.
Giai đoạn đầu thả giống, lươn thường bị sốc môi trường, biểu hiện là lươn xáo trộn trong bể, quấn vào nhau, tiết nhiều nhớt, ngoi đầu lên thở. Những con nặng, đầu sưng phồng lên, xuất huyết và chết hàng loạt. Để phòng bệnh này nên tắm lươn trước khi dưỡng như nêu trên. Nếu áp dụng tốt các biện pháp này, tin rằng bà con sẽ giảm được hao hụt lươn trong giai đoạn đầu thả giống, từ đó góp phần nâng cao hiệu quả cho vụ nuôi.
Những biện pháp hạn chế hao hụt lươn trong giai đoạn đầu thả giống
Năm 2010, cuộc sống của một số hộ nuôi lươn ở xã Tân An – Thị xã Tân Châu phần nào được cải thiện, nhờ thu nhập từ bể nuôi lươn. Giá bán có lúc lên đến 140.000 – 150.000 đồng/kg cho 1kg lươn loại I (khoảng 5 con/kg). “Trúng mùa được giá” nên nhiều hộ nuôi đã phát triển thêm quy mô. Một số hộ nuôi mới, báo hiệu tình hình nuôi lươn ở Tân Châu sẽ phát triển hơn ở năm 2011.
Tuy nhiên, theo phản ánh của các hộ nuôi lươn thì ở giai đoạn đầu thả giống, lươn bị hao hụt rất nhiều, gây thiệt hại khá lớn cho bà con nuôi lươn, nhất là những bà con mới vào nghề, chưa có nhiều kinh nghiệm.
Từ thực tế đó, để khắc phục hiện trạng trên, bà con có thể tham khảo một số biện pháp kỹ thuật nhằm hạn chế hao hụt lươn ở giai đoạn đầu thả giống như sau:
* Khâu vận chuyển: Nên dùng vật dụng trơn láng để chứa lươn và cho thêm một ít nước nhằm giảm sây sát. Bố trí thêm giá thể như rau dừa, lục bình để che mát và tạo chỗ chú ẩn cho lươn. Chiều cao lớp lươn vận chuyển không quá 20cm. Vì quá cao, lớp lươn phía dưới bị đè và khó tiếp xúc được với oxy để hô hấp. Theo kinh nghiệm của một số hộ nuôi, khi vận chuyển bằng xuồng, để giá thể và một ít nước thì tỷ lệ sống của lươn rất cao. Không nên vận chuyển lươn trong những vật dụng kín, bề mặt tiếp xúc nhỏ, lươn khó tiếp xúc với oxy để hô hấp.
* Khâu chọn giống: Nên chọn con giống có màu vàng sẫm, vì loại này có sức sống và tăng trưởng tốt nhất. Cỡ giống thả tốt nhất từ 40 – 60 con/kg. Giống quá nhỏ, lươn khó chăm sóc, dễ chết, thời gian nuôi kéo dài. Giống lớn (10 – 20 con/kg) thì khi mua, bà con nên lưu ý nguồn giống, vì cỡ giống này lươn hay bị chết sau khoảng một tháng nuôi do bị giãn cột sống lúc bị đánh bắt.
* Khâu thuần dưỡng: Từ khâu đánh bắt và vận chuyển đến mô hình nuôi, có thể cơ thể lươn bị nhiều sây sát. Do đó, trước khi thả vào bể thuần dưỡng phải tắm lươn. Pha thuốc tắm: 10 lít nước + 2 chén muối hột + 1 muỗng canh Oxytetra, hòa tan tắm từ 20- 30 kg giống, thời gian tắm là 1 phút rồi cho Lươn vào bể dưỡng.
Bể dưỡng có thể bằng nilon hay mủ cao su, mật độ dưỡng là 4-6 kg/m2, chiều sâu nước là 0,1 – 0,2m. Trong bể dưỡng đặt nhiều giá thể như: Lục bình, rau muống, rau dừa…Theo kinh nghiệm của một số hộ nuôi tại xã Tân An, trong bể dưỡng có thể pha thêm 1 viên tiêu cam (dạng sủi) + 2g nước biển gói Orol cho một bể dưỡng từ 10 – 15m2, hòa tan tạt đều bể dưỡng. Ngâm đến chiều thay nước mới. Sáng hôm sau thay nước và tiếp tục ngâm tiêu cam và nước biển gói, chiều thay nước. Xử lý liên tục từ 3-5 ngày. Thời gian dưỡng từ 5 – 7 ngày tùy theo nguồn giống. Khi không còn thấy lươn yếu, lươn chết mà bơi lội nhanh nhẹn thì có thể thả vào bể nuôi. Lưu ý: Trong suốt thời gian dưỡng, tuyệt đối không cho lươn ăn.
Giai đoạn đầu thả giống lươn thường bị bệnh sốc môi trường (còn gọi là bệnh sốt nóng). Biểu hiện bệnh là lươn xáo trộn trong bể, quấn vào nhau, tiết nhiều nhớt, lươn ngoi đầu lên thở. Những con nặng, đầu sưng phồng lên, xuất huyết và chết hàng loạt. Để phòng bệnh này nên tắm lươn trước khi dưỡng, mực nước từ 0,1 – 0,2m. Trong bể bố trí nhiều giá thể và phải thay nước ít nhất là 2 lần/ngày.
Nếu áp dụng tốt các biện pháp này, bà con sẽ giảm được hao hụt lươn trong giai đoạn đầu thả giống. Từ đó góp phần nâng cao năng suất lươn thương phẩm.
